ادبیات پایداری
دعای عافیت موضوعی امام سجاد
خلاصه خبر
دعای 23 صحیفه سجادیه ( دعا برای عافیت و سلامتی در دنیا و دین و شکر بر آن )
دکتر سید جواد هاشمی فشارکی
دعاهای امام سجاد (ع) که در قالب صحیفه سجادیه مدون شده ؛ پس از اعجاز قران کریم و نهج البلاغه امام علی (ع) مهمترین میراث مکتوب شیعه بوده که امام چهارم (ع) دریایی از معارف دینی مانند خداشناسی، جهان‌شناسی، انسان‌شناسی و نیز شناختی درخصوص عالم غیب، ملائک، رسالت پیامبران الهی و جایگاه پیامبر خاتم(ص) ؛امامت، اخلاقیات، نماز و عبادات و.... را ؛ آن امام در قالب دعا بیان کرده اند. این کتاب گرانسنگ زبور آل محمد (ص) گغته میشود . در دعای بیست و سوم است امام علیه السلام در آن از خدا عافیت و شکر عافیت طلب می کنند. متن آن با ترجمه شیخ حسین انصاریان در بخش دوم و برای درک بهتر آن بصورت موضوعی در بخش اول درادامه آمده است:
﴿1﴾ خدایا! بر محمّد و آلش درود فرست اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ،
و عافیتت را بر من بپوشان : وَ أَلْبِسْنِي عَافِيَتَكَ ،
و سراپایم را به عافیتت بپوشان : وَ جَلِّلْنِي عَافِيَتَكَ ،
و به عافیتت محفوظم دار : وَ حَصِّنِّي بِعَافِيَتِكَ ،
و به عافیتت ارزشمند و عزیزم دار : وَ أَكْرِمْنِي بِعَافِيَتِكَ ،
و بر من به عافیتت احسان کن : وَ أَغْنِنِي بِعَافِيَتِكَ ،
و به عافیتت بر من صدقه ده : وَ تَصَدَّقْ عَلَيَّ بِعَافِيَتِكَ ،
و عافیتت را به من ببخش : وَ هَبْ لِي عَافِيَتَكَ
و عافیتت را بر من بگستران : وَ أَفْرِشْنِي عَافِيَتَكَ ،
و عافیتت را برایم شایسته گردان : وَ أَصْلِحْ لِي عَافِيَتَكَ ،
و در دنیا و آخرت بین من و عافیتت جدایی مینداز. : وَ لَا تُفَرِّقْ بَيْنِي وَ بَيْنَ عَافِيَتَكَ فِي الدُّنْيَا وَ الآْخِرَةِ .
ویژگی های عافیتی که از خدا باید طلب کنیم :
﴿2﴾ خدایا! بر محمّد و آلش درود فرست : اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ،
و مرا عافیت ده؛ : وَ عَافِنِي
عافیتی بی‌نیاز کننده، : عَافِيَةً كَافِيَةً
شفابخش، : شَافِيَةً
برتر، : عَالِيَةً
افزون شونده؛ : نَامِيَةً ،
عافیتی که در بدنم عافیت تولید کند، : عَافِيَةً تُوَلِّدُ فِي بَدَنِي الْعَافِيَةَ ،
عافیت دنیا و آخرت. : عَافِيَةَ الدُّنْيَا وَ الآْخِرَةِ .
﴿3﴾ و بر من منّت گذار، : وَ امْنُنْ
به تندرستی : عَلَيَّ بِالصِّحَّةِ
و امنیّت : وَ الْأَمْنِ
و سلامت : وَ السَّلَامَةِ
در دینم : فِي دِينِي
و بدنم : وَ بَدَنِي ،
و بینایی در دلم : وَ الْبَصِيرَةِ فِي قَلْبِي ،
و قاطعیت در امورم : وَ النَّفَاذِ فِي أُمُورِي ،
و هراس برایت : وَ الْخَشْيَةِ لَكَ ،
و بیم از حضرتت : وَ الْخَوْفِ مِنْكَ ،
و توان و نیرو بر آنچه از طاعتت به من فرمان دادی : وَ الْقُوَّةِ عَلَى مَا أَمَرْتَنِي بِهِ مِنْ طَاعَتِكَ ،
و دوری از نافرمانی‌ات نسبت به آنچه مرا از آن بر حذر داشتی. : وَ الِاجْتِنَابِ لِمَا نَهَيْتَنِي عَنْهُ مِنْ مَعْصِيَتِكَ .
﴿4﴾ خدایا! بر من منّت گذار : اللَّهُمَّ وَ امْنُنْ
به حجّ و عمره : عَلَيَّ بِالْحَجِّ وَ الْعُمْرَةِ ،
و زیارت قبر پیامبرت -که درود و رحمت و برکاتت بر او و بر آل او باد- : وَ زِيَارَةِ قَبْرِ رَسُولِكَ ، صَلَوَاتُكَ عَلَيْهِ وَ رَحْمَتُكَ وَ بَرَكَاتُكَ عَلَيْهِ وَ عَلَى آلِهِ ،
و بر زیارت قبور اهل بیت رسولت علیهم‌السّلام، : وَ آلِ رَسُولِكَ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ
همیشه تا وقتی که مرا زنده بداری، : أَبَداً مَا أَبْقَيْتَنِي
در امسالم و همه سال : فِي عَامِي هَذَا وَ فِي كُلِّ عَامٍ ،
و آن زیارت را پذیرفته : وَ اجْعَلْ ذَلِكَ مَقْبُولًا
و شایستۀ قدردانی : مَشْكُوراً ،
و منظور نظر پیشگاهت : مَذْكُوراً لَدَيْكَ ،
و اندوخته‌ای برایم نزد خود قرار ده. : مَذْخُوراً عِنْدَكَ.
﴿5﴾ و زبانم را به سپاس و شکر و ذکر و ستایش نیک، نسبت به حضرتت گویا کن؛ : وَ أَنْطِقْ بِحَمْدِكَ وَ شُكْرِكَ وَ ذِكْرِكَ وَ حُسْنِ الثَّنَاءِ عَلَيْكَ لِسَانِي ،
و دلم را برای راه‌های مستقیم دینت گشاده فرما. : وَ اشْرَحْ لِمَرَاشِدِ دِينِكَ قَلْبِي .
﴿6﴾ و مرا و فرزندانم را پناه ده : وَ أَعِذْنِي وَ ذُرِّيَّتِي
از شیطان رانده‌شده : مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ،
و از شرّ جانوران زهردار : وَ مِنْ شَرِّ السَّامَّةِ
و حیوانات بدون زهر : وَ الْهَامَّةِ
و سایر جانداران : و الْعَامَّةِ
و مردم چشم شور : وَ اللَّامَّةِ،
و از شرّ هر شیطان سرکش : وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ شَيْطَانٍ مَرِيدٍ ،
و از شرّ هر پادشاه ستمگر : وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ سُلْطَانٍ عَنِيدٍ ،
و از شرّ هر خوش‌گذران نازپرورده : وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ مُتْرَفٍ حَفِيدٍ ،
و از شرّ هر ناتوان و قوی : وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ ضَعِيفٍ وَ شَدِيدٍ ،
و از شرّ هر عالی مقام و فرومایه : وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ شَرِيفٍ وَ وَضِيعٍ ،
و از شرّ هر کوچک و بزرگ : وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ صَغِيرٍ وَ كَبِيرٍ ،
و از شرّ هر دور و نزدیک : وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ قَرِيبٍ وَ بَعِيدٍ ،
و از شرّ هر جن و انس : مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ ،
که در برابر پیامبرت و اهل بیتش، جنگی را برپا کرد : وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ مَنْ نَصَبَ لِرَسُولِكَ وَ لِأَهْلِ بَيْتِهِ حَرْباً
و از شرّ هر جنبنده‌ای که تو زمام اختیارش را به دست داری؛ : وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ دَابَّةٍ أَنْتَ آخِذٌ بِنَاصِيَتِهَا ،
همانا تو بر راه راستی. : إِنَّكَ عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ .
﴿7﴾ خدایا! بر محمّد و آلش درود فرست : اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ،
و هر که نسبت به من آهنگ بدی کند، : وَ مَنْ أَرَادَنِي بِسُوءٍ
او را از من بازدار : فَاصْرِفْهُ عَنِّي ،
و نیرنگش را از من دور ساز : وَ ادْحَرْ عَنِّي مَكْرَهُ ،
و شرّش را از من برطرف کن : وَ ادْرَأْ عَنِّي شَرَّهُ ،
و مکرش را به گلوگاهش برگردان. : وَ رُدَّ كَيْدَهُ فِي نَحْرِهِ .
﴿8﴾ و مانعی پیش رویش قرار ده : وَ اجْعَلْ بَيْنَ يَدَيْهِ سُدّاً حَتَّى
تا چشمش را از دیدن من کور : تُعْمِيَ عَنِّي بَصَرَهُ ،
و گوشش را از شنیدن گفتار من کر سازی : وَ تُصِمَّ عَنْ ذِكْرِي سَمْعَهُ ،
و دلش را از یاد من قفل کنی : وَ تُقْفِلَ دُونَ إِخْطَارِي قَلْبَهُ ،
و زبانش را از گفتگو دربارۀ من لال گردانی : وَ تُخْرِسَ عَنِّي لِسَانَهُ ،
و سرش را بکوبی : وَ تَقْمَعَ رَأْسَهُ ،
و عزّتش را خوار کنی : وَ تُذِلَّ عِزَّهُ ،
و بزرگی‌اش را بشکنی : وَ تَكْسِرَ جَبَرُوتَهُ ،
و بر گردنش، گردن بند خواری اندازی : وَ تُذِلَّ رَقَبَتَهُ ،
و کبریایی‌اش را از هم بپاشی : وَ تَفْسَخَ كِبْرَهُ ،
و مرا ایمن داری از: وَ تُؤْمِنَنِي
تمام زیان و شرّ : مِنْ جَمِيعِ ضَرِّهِ وَ شَرِّهِ
و طعنه : وَ غَمْزِهِ
و غیبت : وَ هَمْزِهِ
و عیب‌جویی، : وَ لَمْزِهِ
حسد، : وَ حَسَدِهِ
دشمنی، : وَ عَدَاوَتِهِ
بندها، : وَ حَبَائِلِهِ
دام‌ها، : وَ مَصَايِدِهِ
پیاده : و رَجِلِهِ
و سواره‌اش ؛ : وَ خَيْلِهِ ،
همانا تو شکست‌ناپذیر توانایی. : إِنَّكَ عَزِيزٌ قَدِيرٌ .
آموزه‌ها
آموزه‌هایی که ازدعای بیست و سوم صحیفه سجادیه، می توان گرفت به شرح ذیل است:
مطلوب بودن ولازم بودن درخواست تندرستى در تمام شئون مادى زندگی و نیازهای معنوى از خداوند متعال و اهتمام به آن
ضرورت درخواست عافیت و سلامتی در دین و دنیا از خداوند برای زندگانی خویش
ترس داشتن از عقوبت خدای مهربان در برابر نافرمانی هایمان
تلاش برای دوری از نافرمانی احکام الهی
درخواست امنیّت به عنوان یک نیاز ضروری فردی و اجتماعی
قاطعیت داشتن در امور
لزوم نیرو و توان داشتن برای انجام واجبات دینی
درخواست انجام فریضه حج و عمره و زیارت قبر پیامبر(ص) ( و همچنین امامان مفصوم و بزرگان دینی )
هماهنگى ظاهر و باطن در پرستش خداوند متعال : یعنی توامان حمد و سپاس از خداوند با زبان و نیز پذیرش هدایت دین در قلب و باور
ضرورت پناه بردن به خدا از شرّ شیطان رانده شده و جنیان
دعا کردن برای دفع شرّ مخالفان و دشمنان
دعا کردن برای در امان بودن از مَکْر و حیله دیگران و نیزتغییر نیت آنها
درصورت کمبود عافیت ؛ درخواست از خداوند درخواست عافیت کامل
بهره گیری از امور مادى و معیشت دنیائى در جهت کمال و تعالی
و ....
سخن پایانی
انسان به جهت برخورداری نعمت عافیت و سلامت جسمی و عقلی بایستی همواره شکرگزار درگاه الهی بوده و انرا قدر دانسته و بعنوان یک فرصت بى نظیر بایستی در امور مجاز بکار بست و براى تأمین سعادت دو سرای دنیا و اخرت بایستی بهره گرفت .
براساس فرازهای آخر دعا در رابطه با شیطان و شیطان صفتان و دشمنان خدا و انبیا و امامان و انسانیت ؛ بایستی علاوه بر خودسازی و بصیرت و هشیاری و مبارزه با آن ؛ از شر آنان به خدا پناه برده و از خداوند قاهر و غالب طلب استعانت نمود .
انقلاب اسلامى نیز از آغاز تا کنون همواره در معرض انواع فتنه های سخت شیاطین و بخصوص شیطان بزرگ ( امریکای جنایتکار) بوده و برای ایجاد تمدن نوین اسلامی و بستر سازی ظهور مهدوی نیاز به عافیت و سلامتی در برابر شرور و فتنه های دشمنان دارد و بایستی علاوه بر تلاش در راستای جهاد تبیین ، از درگاه الهی درخواست عافیت و سلامتی تا اتصال به ظهور مهدی (عج) نماییم .
*********************************************
دعای 23 ( دعا برای عافیت و شکر بر آن ) ترجمه استاد حسین انصاریان
وَ كَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ إِذَا سَأَلَ اللهَ الْعَافِيَةَ وَ شُكْرَهَا
دعای آن حضرت است هنگامی که سلامت همه‌جانبه و شکرش را از خدا می‌خواست
﴿1﴾ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ، وَ أَلْبِسْنِي عَافِيَتَكَ ، وَ جَلِّلْنِي عَافِيَتَكَ ، وَ حَصِّنِّي بِعَافِيَتِكَ ، وَ أَكْرِمْنِي بِعَافِيَتِكَ ، وَ أَغْنِنِي بِعَافِيَتِكَ ، وَ تَصَدَّقْ عَلَيَّ بِعَافِيَتِكَ ، وَ هَبْ لِي عَافِيَتَكَ وَ أَفْرِشْنِي عَافِيَتَكَ ، وَ أَصْلِحْ لِي عَافِيَتَكَ ، وَ لَا تُفَرِّقْ بَيْنِي وَ بَيْنَ عَافِيَتَكَ فِي الدُّنْيَا وَ الآْخِرَةِ .
(1) خدایا! بر محمّد و آلش درود فرست و عافیتت را بر من بپوشان و سراپایم را به عافیتت بپوشان و به عافیتت محفوظم دار و به عافیتت ارزشمند و عزیزم دار و بر من به عافیتت احسان کن و به عافیتت بر من صدقه ده و عافیتت را به من ببخش و عافیتت را بر من بگستران و عافیتت را برایم شایسته گردان و در دنیا و آخرت بین من و عافیتت جدایی مینداز.
﴿2﴾ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ، وَ عَافِنِي عَافِيَةً كَافِيَةً شَافِيَةً عَالِيَةً نَامِيَةً ، عَافِيَةً تُوَلِّدُ فِي بَدَنِي الْعَافِيَةَ ، عَافِيَةَ الدُّنْيَا وَ الآْخِرَةِ .
(2) خدایا! بر محمّد و آلش درود فرست و مرا عافیت ده؛ عافیتی بی‌نیاز کننده، شفابخش، برتر، افزون شونده؛ عافیتی که در بدنم عافیت تولید کند، عافیت دنیا و آخرت.
﴿3﴾ وَ امْنُنْ عَلَيَّ بِالصِّحَّةِ وَ الْأَمْنِ وَ السَّلَامَةِ فِي دِينِي وَ بَدَنِي ، وَ الْبَصِيرَةِ فِي قَلْبِي ، وَ النَّفَاذِ فِي أُمُورِي ، وَ الْخَشْيَةِ لَكَ ، وَ الْخَوْفِ مِنْكَ ، وَ الْقُوَّةِ عَلَى مَا أَمَرْتَنِي بِهِ مِنْ طَاعَتِكَ ، وَ الِاجْتِنَابِ لِمَا نَهَيْتَنِي عَنْهُ مِنْ مَعْصِيَتِكَ .
(3) و بر من منّت گذار، به تندرستی و امنیّت و سلامت در دین و بدنم و بینایی در دلم و قاطعیت در امورم و هراس برایت و بیم از حضرتت و توان و نیرو بر آنچه از طاعتت به من فرمان دادی و دوری از نافرمانی‌ات نسبت به آنچه مرا از آن بر حذر داشتی.
﴿4﴾ اللَّهُمَّ وَ امْنُنْ عَلَيَّ بِالْحَجِّ وَ الْعُمْرَةِ ، وَ زِيَارَةِ قَبْرِ رَسُولِكَ ، صَلَوَاتُكَ عَلَيْهِ وَ رَحْمَتُكَ وَ بَرَكَاتُكَ عَلَيْهِ وَ عَلَى آلِهِ ، وَ آلِ رَسُولِكَ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ أَبَداً مَا أَبْقَيْتَنِي فِي عَامِي هَذَا وَ فِي كُلِّ عَامٍ ، وَ اجْعَلْ ذَلِكَ مَقْبُولًا مَشْكُوراً ، مَذْكُوراً لَدَيْكَ ، مَذْخُوراً عِنْدَكَ.
(4) خدایا! بر من منّت گذار به حجّ و عمره و زیارت قبر پیامبرت -که درود و رحمت و برکاتت بر او و بر آل او باد- و بر زیارت قبور اهل بیت رسولت علیهم‌السّلام، همیشه تا وقتی که مرا زنده بداری، در امسالم و همه سال و آن زیارت را پذیرفته و شایستۀ قدردانی و منظور نظر پیشگاهت و اندوخته‌ای برایم نزد خود قرار ده.
﴿5﴾ وَ أَنْطِقْ بِحَمْدِكَ وَ شُكْرِكَ وَ ذِكْرِكَ وَ حُسْنِ الثَّنَاءِ عَلَيْكَ لِسَانِي ، وَ اشْرَحْ لِمَرَاشِدِ دِينِكَ قَلْبِي .
(5) و زبانم را به سپاس و شکر و ذکر و ستایش نیک، نسبت به حضرتت گویا کن؛ و دلم را برای راه‌های مستقیم دینت گشاده فرما.
﴿6﴾ وَ أَعِذْنِي وَ ذُرِّيَّتِي مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ، وَ مِنْ شَرِّ السَّامَّةِ وَ الْهَامَّةِ و الْعَامَّةِ وَ اللَّامَّةِ ، وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ شَيْطَانٍ مَرِيدٍ ، وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ سُلْطَانٍ عَنِيدٍ ، وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ مُتْرَفٍ حَفِيدٍ ، وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ ضَعِيفٍ وَ شَدِيدٍ ، وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ شَرِيفٍ وَ وَضِيعٍ ، وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ صَغِيرٍ وَ كَبِيرٍ ، وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ قَرِيبٍ وَ بَعِيدٍ ، وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ مَنْ نَصَبَ لِرَسُولِكَ وَ لِأَهْلِ بَيْتِهِ حَرْباً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ ، وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ دَابَّةٍ أَنْتَ آخِذٌ بِنَاصِيَتِهَا ، إِنَّكَ عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ .
(6) و مرا و فرزندانم را پناه ده از شیطان رانده‌شده و از شرّ جانوران زهردار و حیوانات بدون زهر و سایر جانداران و مردم چشم شور و از شرّ هر شیطان سرکش و از شرّ هر پادشاه ستمگر و از شرّ هر خوش‌گذران نازپرورده و از شرّ هر ناتوان و قوی و از شرّ هر عالی مقام و فرومایه و از شرّ هر کوچک و بزرگ و از شرّ هر دور و نزدیک و از شرّ هر جن و انس که در برابر پیامبرت و اهل بیتش، جنگی را برپا کرد و از شرّ هر جنبنده‌ای که تو زمام اختیارش را به دست داری؛ همانا تو بر راه راستی.
﴿7﴾ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ، وَ مَنْ أَرَادَنِي بِسُوءٍ فَاصْرِفْهُ عَنِّي ، وَ ادْحَرْ عَنِّي مَكْرَهُ ، وَ ادْرَأْ عَنِّي شَرَّهُ ، وَ رُدَّ كَيْدَهُ فِي نَحْرِهِ .
(7) خدایا! بر محمّد و آلش درود فرست و هر که نسبت به من آهنگ بدی کند، او را از من بازدار و نیرنگش را از من دور ساز و شرّش را از من برطرف کن و مکرش را به گلوگاهش برگردان.
﴿8﴾ وَ اجْعَلْ بَيْنَ يَدَيْهِ سُدّاً حَتَّى تُعْمِيَ عَنِّي بَصَرَهُ ، وَ تُصِمَّ عَنْ ذِكْرِي سَمْعَهُ ، وَ تُقْفِلَ دُونَ إِخْطَارِي قَلْبَهُ ، وَ تُخْرِسَ عَنِّي لِسَانَهُ ، وَ تَقْمَعَ رَأْسَهُ ، وَ تُذِلَّ عِزَّهُ ، وَ تَكْسِرَ جَبَرُوتَهُ ، وَ تُذِلَّ رَقَبَتَهُ ، وَ تَفْسَخَ كِبْرَهُ ، وَ تُؤْمِنَنِي مِنْ جَمِيعِ ضَرِّهِ وَ شَرِّهِ وَ غَمْزِهِ وَ هَمْزِهِ وَ لَمْزِهِ وَ حَسَدِهِ وَ عَدَاوَتِهِ وَ حَبَائِلِهِ وَ مَصَايِدِهِ وَ رَجِلِهِ وَ خَيْلِهِ ، إِنَّكَ عَزِيزٌ قَدِيرٌ .
(8) و مانعی پیش رویش قرار ده تا چشمش را از دیدن من کور و گوشش را از شنیدن گفتار من کر سازی و دلش را از یاد من قفل کنی و زبانش را از گفتگو دربارۀ من لال گردانی و سرش را بکوبی و عزّتش را خوار کنی و بزرگی‌اش را بشکنی و بر گردنش، گردن بند خواری اندازی و کبریایی‌اش را از هم بپاشی و مرا از تمام زیان و شرّ و طعنه و غیبت و عیب‌جویی، حسد، دشمنی، بندها، دام‌ها، پیاده و سواره‌اش ایمن داری؛ همانا تو شکست‌ناپذیر توانایی.
************************************
