رسالت معماران درعصر حاضر
رسالت معماران درعصر حاضر

در این نوشتار ضمن تعریفی از معماری و اهمیت آن ، برخی از اهم معضلات موجود معماری کشور بیان گردیده وسپس رسالت معماران تبیین شده است.
دکتر سید جواد هاشمی فشارکی

سوم اردیبهشت ۹۷  مصادف با زادروز شیخ بهایی ؛روز معمار نامگذاری شده است.  شیخ‌بهایی دانشمند نامدار در دوران صفوی است که در دانش‌های فلسفه، منطق، هیئت و نجوم ، ریاضیات و معماری تبحر داشت . و تعداد زیادی از بناها را طراحی و ساخته است . آثاری همچون مسجد امام‌اصفهان ، طرح هندسی تقسیم آب زاینده رود، نقشه شهر نجف آباد، طرح‌ریزی کاریز نجف‌آباد، حمام شیخ‌بهایی، معماری حرم مطهر امام‌رضا (ع) ؛ دولت خانه اصفهان و چینی‌خانه بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی سنگ‌های قبله‌نما در مساجد که جز میراث فرهنگی کشور ماندگار شده است.

  • معماری

از زماني كه انسان پا به عرصه حيات نهاد، برای سرپناه خود معماری را آغاز نمود و به مرور رشد وارتقا یافته است  و درکاربریهای مختلف و به سبکهای گوناگون جلوه یافته است . واژه معماری ازریشه «عمر» به معنای عمران ، آبادی و آبادانی و « معمار» به معنی آباد کننده است.

معماري به لحاظ ماهيتش داراي دو بعد علمي و هنري است و براساس نیازهای مادی و روحی ومعنوی انسان ، از قبیل عملکردهای مورد نیاز جسمانی، استحکام و آسایش ، زیبایی و دلپذیری و…. طراحی میشود. وبصورت سبک وشیوه معماری معرفی و بیان میشود و معمولاً به عنوان نمادهای تمدنی وفرهنگی جامعه شناخته می‌شود.

  • اهمیت معماری

معماری شکل دهنده تمامی فضاهای زیستی انسان را شکل داده و مستقیما زندگی و حتی سبک زندگی انسان را در فضاهایی که ساکن است تحت تاثیر قرار میدهد و هرچقدر از هویت مناسبی برخوردار باشد ، هویت یابی زندگی را تسهیل میکند ویا بعکس بی هویت می سازد . وبه تناسب عمر ساختمان بر افراد بهره بردار در طول استقرار تاثیر میگذارد و این تاثیر هم عملکردی و رفتاری بوده و تاثیر روحی روانی ، لذا از اهمیت زیادی برخوردار می باشد . به همین دلیل نیز معماری بخشی از فرهنگ یک جامعه بشمار می رود .

ومتقابلا معماری به عنوان یک پدیده اجتماعی از فرهنگ جامعه نشات گرفته و بر کیفیت معماری مورد درخواست تاثیر می گذارد و بدین جهت میتوان گفت آینه ای از شرایط فرهنگی جامعه در دوره خود می باشد..

 

  • معضلات معماری

خط مقدم معضل معماری افت کیفی آموزش در بسیاری از دانشکده های معماری و ترویج معماری بی هویت غربی است .

دیگر مشکل ، از سوی وزارت راه وشهرسازی بعنوان متولی این حرفه ، با تصمیمات مغایر اصول معماری اصیل اسلامی صورت گرفته است .

دیگر اینکه اینکه علیرغم وظایف مصرح در قانون ، سازمان نظام مهندسی ، مهندسان را درخصوص خویت بخشی معماری اموزش نداده و تلاشی در این خصوص ندارد .

مشکل دیگرمدیران شهری و شهرداریها می باشند ، کیفیت هویت اسلامی را درطرحها کنترل نکرده و پروانه صادر میکنند .

مشکل دیگر مهندسان طراح هستند که که دراین خصوص بی توجه هستند. ونیز پیمانکاران ساختمانی هستند ، که همان نقشه ها را هم تغییر میدهند و مطابق سلیقه خود عمل کردند و ذایقه مشتری ها را تغییر میدهند .

  • رسالت معماران

معمار فردیست که فقط سرپناه نمی سازد، بلکه خالق فضای زیست بوده وبعبارتی با مواد خدا دادی عمل خدایی میکند  . و طبعا نبایستی رسالت ذاتی خویش را فراموش کرده ، بلکه زندگی را معنا بخشیده و نیازهای هویتی و فرهنگ اصیل اسلامی را با قوه خلاقانه خود شکل دهند و از معماری اصیل ایرانی اسلامی صیانت کرده و انرا متناسب با شرایط روز ارتقا دهند . و تعادلی بین سنت و مدرنیته بوجود آورده و مفاهیم و ارزش های ایرانی و اسلامی را درمعماری بازیابی کرده و تجلی بخشد . بگونه ای که طرح معماری علاوه بر تامین نیازهای فیزیکی و مادی، استحکام و پایداری در برابر تهدیدات طبیعی و انسان ساخت ؛  نیازهای روحی و روانی فردی وجمعی را برآورده سازد. ودر مجموع برایند آن سبب گردد که شهر ها و روستاها از هویت مطلوب برخوردار شده و معرف شهر اسلامی گردیده ، و زیر بنای تمدن نوین اسلامی را بنا نهاده شود .

دکتر سید جواد هاشمی فشارکی ، مدرس دانشگاه ومولف کتاب مبانی نظری معماری و…..